Ne, të nënshkruarit, me këtë letër shprehim kundërshtimin tonë të fortë ndaj planit të njëanshëm të qeverisë shqiptare për shpërbërjen e Akademisë së Studimeve Albanologjike (AAS), duke përfshirë Institutin e Arkeologjisë dhe për ta rikrijuar atë në kuadër të Akademisë së Shkencave.
Ne jemi arkeologë që punojmë në universitete në Shtetet e Bashkuara të Amerikës ose në institucione të lidhura me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Kemi kryer kërkime arkeologjike të përbashkëta në Shqipëri, duke punuar me arkeologë nga Instituti i Arkeologjisë, disa prej nesh për shumë dekada. Kështu që ne ndihemi të kualifikuar për ta gjykuar këtë plan dhe efektet e tij të mundshme në praktikën e kërkimit arkeologjik në Shqipëri në përgjithësi dhe në bashkëpunim me arkeologët amerikanë në veçanti.
Jemi veçanërisht të shqetësuar:
SE arkeologët e Institutit të Arkeologjisë nuk janë konsultuar rigorozisht lidhur me këtë plan, i cili do të ndikojë fuqishëm tek ata dhe tek aftësia për të kryer punën e tyre;
SE zhvendosja e ASA-s dhe Institutit të Arkeologjisë në Akademinë e Shkencave pa marrëveshje të ndërsjellë, do të shtojë një shtresë burokracie më shumë dhe mbikëqyrjeje, duke e mbytur lirinë akademike dhe kërkimin inovativ; dhe
SE efektet e këtij plani në burimet, buxhetet dhe personelin e Institutit të Arkeologjisë nuk janë bërë të ditura plotësisht.
Për këto arsye, ne e nxitim fuqimisht qeverinë shqiptare të rishqyrtojë planin në lidhje me të ardhmen e ASA-s dhe në vend të kësaj të angazhojë anëtarët e saj në diskutime të hapura për mënyrën më të mirë për t’i mbështetur ata, me qëllim që studimet albanologjike në Shqipëri, përfshirë arkeologjinë, të arrijnë potencialin e tyre të plotë.
Në vitet e fundit, arkeologjia shqiptare, e udhëhequr nga arkeologët e Institutit të Arkeologjisë, ka zënë më në fund vendin e saj të merituar në skenën ndërkombëtare. Ne jemi të shqetësuar se zhvendosja e ASA-s në Akademinë e Shkencave do të prishë këtë sens të ri të vrullit.
Në vitin 2021 u nënshkrua me Shtetet e Bashkuara Marrëveshja e Pronës Kulturore për mbrojtjen e trashëgimisë arkeologjike shqiptare. Ky memorandum do të sjellë jo pak interes dhe investim për arkeologjinë shqiptare nga ana e arkeologëve amerikanë. Si kundërpërgjigje, qeveria shqiptare duhet të zgjerojë mundësitë për bashkëpunim ndërmjet amerikanëve dhe arkeologëve shqiptarë, në kuadër të një instituti të pavarur kushtuar kërkimit të pastër arkeologjik, duke mos kufizuar mundësi të tilla.
Në të vërtetë, kur realizohen mundësitë për bashkëpunim të hapur mes arkeologëve amerikanë dhe shqiptarë, ndodhin gjëra të mira. Për shembull, artefaktet shqiptare janë paraqitur dukshëm në “Mbretërit e Parë të Evropës”, një ekspozitë ndërkombëtare që u hap kohët e fundit në Muzeun e Historisë Natyrore në Çikago, Illinois. Çdo komb i Ballkanit merr pjesë në këtë ekspozitë, përfshirë Shqipërinë, dhe pjesëmarrja e Shqipërisë nuk do të kishte ndodhur pa lidhjet e krijuara midis arkeologëve amerikanë dhe shqiptarë në Institutin e Arkeologjisë. Sipas mendimit tonë, duke pasur parasysh suksesin e kësaj ekspozite, Instituti i Arkeologjisë, stafi duhet të ishte vlerësuar për punën dhe përkushtimin e tij të palodhur, jo t’i nënshtrohej një plani për shpërbërje dhe riorganizim, për të cilin ata vetë nuk kanë rënë kurrë dakord.
Për ta mbyllur, e shkruam këtë letër sepse mbetemi të emocionuar dhe të përkushtuar ndaj arkeologjisë shqiptare. Kolegët tanë në Institutin Shqiptar të Arkeologjisë kanë ndarë me ne trashëgiminë e jashtëzakonshme arkeologjike të Shqipërisë, duke na lejuar që të marrim pjesë në studimin e saj, një nder dhe privilegj që nuk mund ta shpërblejmë kurrë plotësisht. Shpresojmë që plani për transferimin e ASA-s në Akademinë e Shkencave do të rishqyrtohet dhe në vend të tij do të ndiqet një dialog i sinqertë për të ardhmen e arkeologjisë shqiptare, duke përfshirë arkeologët nga Instituti i Arkeologjisë.
June 8, 2023
We, the undersigned, with this letter express our strong opposition to the Albanian government’s unilateral plan to dissolve the Academy of Albanological Studies (AAS), including the Institute of Archaeology, and reconstitute it within the Academy of Sciences.
We are archaeologists who work at universities in the United States of America or at institutions affiliated with the United States of America. We have conducted collaborative archaeological research in Albania, working with archaeologists from the Institute of Archaeology, some of us for many decades. We thus feel qualified to judge this plan and its potential effects on the practice of archaeological research in Albania generally, and in collaboration with American archaeologists specifically.
We are particularly concerned:
THAT archaeologists at the Institute of Archaeology have not been fully consulted regarding this plan, which will strongly affect them and their ability to do their jobs;
THAT moving the AAS and the Institute of Archaeology into the Academy of Sciences without mutual agreement will add an additional layer of bureaucracy and oversight, stifling academic freedom and innovative research; and
THAT the effects of this plan on the Institute of Archaeology’s resources, budgets, and staffing have not been fully disclosed.
For these reasons, we strongly encourage the Albanian government to reconsider its unilateral plan regarding the future of the AAS and, instead, to engage its members in open discussion about how best to support them, so that Albanological studies in Albania, including archaeology, can reach its full potential.
In the past several years, Albanian archaeology, led by archaeologists from the Institute of Archaeology, has finally taken its rightful place on the international stage. We are concerned that moving the AAS into the Academy of Sciences will derail this new-found sense of momentum.
In 2021 a Cultural Property Agreement protecting Albanian archaeological heritage was signed with the United States. This memorandum will lead to more not less interest and investment in Albanian archaeology on the part of American archaeologists. In response, the Albanian government should be expanding opportunities for collaboration between American and Albanian archaeologists, within the context of an independent institute dedicated to pure archaeological research, not restricting such opportunities.
Indeed, when opportunities for open collaboration between American and Albanian archaeologists are realized, good things happen. For example, Albanian artifacts are featured prominently in the First Kings of Europe, an international exhibition that recently opened at the Field Museum of Natural History in Chicago, Illinois. Every nation in the Balkans is participating in this exhibit, including Albania, and Albania’s participation would not have happened without the connections forged between American and Albanian archaeologists at the Institute of Archaeology. In our opinion, given the success of this exhibition, the Institute of Archaeology’s staff should have been commended for their hard work and dedication, not subjected to a plan for dissolution and reorganization that they themselves never agreed to.
To close, we wrote this letter because we remain excited about and committed to Albanian archaeology. Our colleagues at the Albanian Institute of Archaeology have shared with us Albania’s remarkable archaeological heritage, allowing us to participate in its study, an honor and privilege we can never fully repay. We hope that the plan to move the AAS into the Albanian Academy of Sciences will be reconsidered and an honest dialogue about the future of Albanian archaeology, including archaeologists from the Institute of Archaeology, will be pursued instead.
Sincerely,
Michael L. Galaty
Professor of Anthropology and Classical Studies, University of Michigan
Director and Curator of European Archaeology, Museum of Anthropological Archaeology
Ann Arbor, Michigan
USA
David R. Hernandez
Professor of Classics, University of Notre Dame, South Bend, Indiana
USA
John K. Papadopoulos
Professor of Archaeology & Classics, Department of Classics, Cotsen Institute of Archaeology, University of California, Los Angeles, California
USA
Susan E. Allen
Associate Professor of Anthropology, University of Cincinnati, Cincinnati, Ohio
USA
Britney Kyle
Professor of Anthropology, University of Northern Colorado, Greeley, Colorado
USA
William A. Parkinson
Curator of Anthropology and Associate Director of Research, Field Museum of Natural History, Professor of Anthropology, University of Illinois at Chicago, Illinois
USA
Jack L. Davis
Department of Classics,University of Cincinnati, Ohio
USA
Panagiotis Karkanas
American School of Classical Studies at Athens, Greece
Princeton, New Jersey
USA
Wayne E. Lee
Professor of History, Department of History, University of North Carolina, Chapel Hill, North Carolina
USA
Curtis N. Runnels
Professor of Archaeology, Anthropology, and Classical Studies, Archaeology Program, Department of Anthropology, Boston University, Massachusetts
USA
Robert Schon
Associate Professor, School of Anthropology, Department of Religious Studies and Classics, University of Arizona, Tucson, Arizona
USA
Laurie Reitsema
Associate Professor of Anthropology, University of Georgia, Athens, Georgia
USA
Kathleen Lynch
Professor, Interim Department Head, Department of Classics, University of Cincinnati, Cincinnati, Ohio
USA
John Marston
Professor of Archaeology and Anthropology, Director, Archaeology Program, Boston University, Boston, Massachusetts
USA
Giulia Saltini Semerari
Assistant Professor, Department of Anthropology, Curator, Museum of Anthropological Archaeology, University of Michigan
Ann Arbor, Michigan
USA
Karl Petruso
Dean and Professor Emeritus, Department of Anthropology, University of Texas at Arlington
Arlington, Texas
USA
Attila Gyucha
Assistant Professor of Anthropology, University of Georgia, Athens, Georgia
USA
Arkeologët amerikanë kundër asgjësimit të Akademisë së Studimeve Albanologjike
